Góralscyzna daje kopa

Kultura ludowa - przeżytek czy integralna część tzw. współczesnej kultury masowej? Cepelie, kwieciste chusty, Mazowsze i zbójnicki, to już skojarzenia odchodzące powoli do lamusa. Nie trzeba być panią w podeszłym wieku wychowaną na wsi, by żywić sentyment do folkloru. Czym zatem jest folklor w znaczeniu teraźniejszym i czemu zawdzięcza swe odrodzenie?


Należy wspomnieć o jego wadze w rozwoju polskiej sceny eksperymentalnej, czerpiącej z rodzimych korzeni. Psio Crew - "elektro góralska kapela ziomalska"- jak sami siebie muzycy nazywają, to projekt bielskich górali, miłośników folkloru beskidzkiego. Stylistycznie dalekie od siebie światy, czyli tradycyjne górskie melodie i przyśpiewki oraz elektroniczne brzmienia, sięgające również w stronę jazzu, hip-hopu czy raggamuffin, dają upust żywiołowi beskidzkiej energii i dzikości góralskiego serca. Góralszczyzna udowadnia, że muzyka nie zna podziałów ani granic. Kapela dała popis swych umiejętności i scenicznej werwy podczas koncertu w "Bezsenności", gdzie 9 lutego porwała do tańca różnorodnych ludzi, bynajmniej nie rdzennych górali. Do Psio Crew dołącza się kapela Village Kollectiv, czyli połączone siły Kapeli ze wsi Warszawa, Masali Soundsystem, Starej Lipy & Swojej Drogi. To projekt na pograniczu d'n'b, dub i electro, znany i ceniony także poza granicami naszego kraju. "Muzyka elektroniczna jest językiem współczesnego świata" - twierdzą członkowie Village Kollectiv i starają się w umiejętny sposób wykorzystać panującą modę w muzyce alternatywnej, tworząc syntezę electro i śpiewu góralskiego, prostych, żartobliwych tekstów, budzących radość i energię w odbiorcach. Docenić ich innowacyjną twórczość mogliśmy nie tak dawno w czasie festiwalu Wrocław Non Stop, podczas którego zagrali koncert w Dzielnicy Wzajemnego Szacunku. Bardziej znany zespół Zakopower, na początku koncentrował się na tradycyjnej muzyce podhalańskiej. Jednak muzycy zdecydowali się połączyć ją z intrygującymi aranżacjami, oscylując wokół muzyki klubowej, czy popu. Rezultat? Nagrody jury w koncercie Premier 42 Festiwalu Piosenki Opole 2005 oraz tytułu Artysty Trendy 2005. Zatem to nie czasy, gdy jedynie piękne panie i skoczni panowie z Mazowsza stanowią ikonę polskiego folkloru.

Specjalizacja folklorystyczna to jedna z opcji do wyboru na IV roku polonistyki UW. Ukierunkowana jest nie tylko na tradycjonalistyczne podejście do kultury ludowej, lecz porusza obszary wiedzy o folklorze subkultur, podstawy światopoglądu związanego z tym obszarem. To także zajęcia dotyczące stylizacji folklorystycznej w muzyce, ogólnie rozumianej estetyki w kulturze ludowej, począwszy od rzeźby ludowej i snycerki, a skończywszy na zdobnictwie w ceramice i strojach. Studia kładą nacisk na propagowanie regionalizmu w edukacji szkolnej. Jakiś czas temu zainteresowanie taką specjalizacją byłoby, nazwijmy to "nikłe", tymczasem mamy rok 2007, w którym to studenci decydują się związać swoją przyszłość polonisty z folklorystyką.

Nowy Targ - miejsce we Wrocławiu, które zna każdy Wrocławianin. Okres letni, dwa duże słoneczne parasole, na stoiskach kierpce, wiązane sandały ze skóry, tradycyjne obuwie góralskie. Czy można mówić o popycie na taki towar w mieście? Jak najbardziej, dziewczyny chwalą sobie wygodę, a także możliwość wyróżnienia się na tle mody komercyjnej, jakiej pełno w co rusz powstających galeriach.

Folkloryzm polega na "cytowaniu" kultury ludowej, uznawany jest on za styl kultury popularnej i masowej. Powstała nawet lista "grzechów folkloru", stworzona przez Oldřicha Sirovátkę, wartościująca negatywnie to zjawisko. Jednym z ?grzechów głównych? jest rozpowszechnianie kiczu i handel sztuką oraz konkurencyjność wobec folkloru. Rozpatrując taki podział na płaszczyźnie polskiego folkloryzmu, upowszechniającego się od kilku lat, dostrzeżemy iż jest on daleki w swej formie od kiczu, nie stanowi również przeszkody dla propagowania rodzimego folkloru w czystej formie. Wręcz przeciwnie - zbliża do niego zaciekawionych odbiorców takiej sztuki. Zatem niech zabrzmią optymistyczne słowa zachęty:

?Hajdukujymy jaz pod powałe
Pokiela sóm pokiela sóm kiyrpecki całe
A kto nie śpiywo i nie tońcuje
Tyn na świecie, tyn na świecie nic nie uzyje!?

Oj dana dana...

Więcej informacji o zespołach znajdziecie na stronie:
http://www.teart.art.pl/muzyka%20folk.htm